15 მარტი ქართული
არტილერიის დღეა. ამ დღეს 1992-1993 წლებში აფხაზეთის ომში
დაღუპულ მებრძოლებს იხსენებენ.
23 წლის წინ, როდესაც მოწინააღმდეგემ, მოქმედი შეთანხმება ცეცხლის შეწყვეტაზე, ინტენსიური საარტილერიო სროლებით დაარღვია, როდესაც რუსულ-აფხაზური შეიარაღებული ფორმირებები ხმელეთიდან შეტევას ახორციელებდნენ და სოხუმს რუსეთის ავიაცია ბომბავდა, საქართველოს შეიარაღებული ძალების არტილერიამ ქალაქის დაცვაში გადამწყვეტი როლი შეასრულა.
ისტორიული მონაცემებით, ბრძოლა სამ დღეს გაგრძელდა. თავდაცვის პირველი ხაზი რამოდენიმე ადგილზე გარღვეული იქნა. მაშინ, როდესაც, სოხუმში წინა ხაზზე ალყაში მოქცეული ცალკეული ჯგუფები ბრძოლას განაგრძობდნენ, მოწინააღმდეგის ზოგიერთი მოიერიშე ჯგუფი აჩადარიდან შემოვიდა და შუქურის დასახლებამდე შეაღწია. “მარტის შემოტევის” მოგერიებაში განსაკუთრებული როლი არტილერიამ შეასრულა. გუმისთის მარჯვენა ნაპირზე მოქმედებით, 16 მარტს მიმდინარე ბრძოლის მსვლელობაში გარდატეხა შეიტანა . არტილერისტები მებრძოლებს თავდაცვის ხაზის აღდგენაში დაეხმარნენ.
შემოტევა შეჩერდა, მაგრამ 18 მარტს გუმისთაზე მთელი დღის განმავლობაში არტილერიისა და მძიმე ტექნიკის გამოყენებით, ბრძოლები მაინც გრძელდებოდა. 19 მარტს საქართველოს შეიარაღებული ძალების პოზიციებისა და თვით ქალაქ სოხუმის თავზე რუსული Су-27С კლასის თვითმფრინავები გამოჩნდნენ. ერთი მათგანი, რომელსაც პილოტი ვლაცლავ შიპკო მართავდა, ქართველებმა სოხუმის გარეუბანში სოფელ შრომასთან ჩამოაგდეს.
20 მარტს გამთენიისას სოხუმს აფხაზური დესანტით გემი მიუახლოვდა, მაგრამ იგი სანაპირო დაცვის ტექნიკით ჩაძირეს. საღამო საათებში მოწინააღმდეგე შეტევის განხორციელებას კვლავ შეეცადა. 21 მარტს მდინარე გუმისთაზე სიმშვიდემ დაისადგურა.
ქართული მხრიდან დანაკარგებმა 137 დაღუპულისა და 350 დაჭრილის სახით შეადგინა. აფხაზური მხარის მონაცემებით, მთლიანად “მარტის თავდასხმაში” მათი დანაკარგები დაახლოებით 400 დაღუპულს, 1 000 დაჭრილსა და 70 უგზო-უკვლოდ დაკარგულს ითვლიდა.
