Ախալցիխեն 9 տարի առաջ ճանաչեցին որպես տոլերանտության խորհրդանիշ այն պատճառով, որ քաղաքի բնակչության նշանակալի մասը կազմում էին ազգության և կրոնի փոքրամասնությունները: Էթնիկ վրացիներից և հարմար տեղավորված հայերից բացի, հարավային Վրաստանում ապրում էին նաև ուկրաինացիներ, հույներ և հրեաներ:Նրանց թիվը Վրաստանում աստիճանաբար նվազում է:

Էթնիկապես բազմերանգ քաղաքում այժմ ապրում են 5 հրեաներ: Վերջին հարյուրամյակում, նրանց հազարավոր թվի մասին հուշում են ամենահին շրջանից պահպանված երկու ժողովարանները: Հիմա նրանցից մեկը վատթարային իրավիճակում է, իսկ մյուսը 15 տարուց ի վեր, որպես աղոթարան բացվում է միայն 3 ամիս:



«Հրեական օրենքի համաձայն, 10 տղամարդ պետք է հավաքվի, որ օրհնենք մարդկանց համար: Հիմա քաղաքում այդքան տղամարդ պենք կարող հավաքվել, ամռան 3 ամիսներին է, երբ գալիս են զբոսաշրչիկները և կարողանում ենք աղոթել»,- ասում է հրեա հասարակության ներկայացուցիչ՝ Սիմոն Լեվիշվիլին:



Այսօր, Աստծո ընտրած ազգությունից, գրեթե դատարկված թաղամասում 2 տղամարդ և 3 կին են մնացել: Նրանցից բավական շատ է Ախալցիխեում բնակվող լեհերի քանակը: Նրանցից մեկը Լալի Պանիատովսկին է, ով նախնիների մասին գրեթե ոչինչ չգիտի: Կասկածում է, որ Վրաստան գալուց հետո, ոչ ոք հետ չի վերադարձել: Նախնիներին փնտրելու համար նրա եղբայրը հայրենիք էր վերադարձել:

Լեհերը Սամցխե-Ջավախքում բնակվել սկսել են 1830ական թվականներից: Նրանց մի մասը Վրաստան եկան թագավորի դեմ սկսած շարժի պատճառով: Տարիների ընթացքում լեհական լեզուն մոռացան գրեթե բոլորը: Ավանդույթները, որոնք Վրաստանում հանդիպեցին, այնքան են յուրացրել, որ այսօր դժվարանում են տարբերել վրացական ավանդույթը լեհականից:



Լեհերից հետո Վրաստան եկան նաև հույները: Ախալցիխեում ապրելատեղ ընտրեցին Ռաբաթը և գյուղ Միքելծմինդան:

«Հույները ոչ տները և ոչ էլ քաղաքացիությունները չեն կորցնում: Այսօր ապրում են Հունաստանում, բայց մշտական կապի մեջ են Ախալցիխեի հետ և հաճախ գալիս են: Չեն ուզում արմատները կորցնել»,- ասում է հույների միության ղեկավար՝ Գուլիկո Ժանովան:

Հիմա Մեսխեթում ապրում են մոտ 150 խառը՝ հույն-վրացի, հույն-հայ ընտանիքներ:



Տոլերանտության խորհրդանիշ ընդունված քաղաքում հաճախ էին ստեղծվում խառը ընտանիքներ: Մանիա Տատալովան հիշում է, որ նրանից հետո, երբ նրա եղբայրը միացավ էթնիկ հայ աղջկա հետ, նա էլ որոշեց, որ կամուսնանա հայ տղամարդու հետ:

«Ռաբաթում շատ հայեր էին ապրում: Այն ժամանակ բոլորս դժվարության մեջ էինք: Միայն թե ունելիք ունենայինք, տարատեսակության մասին ո՞վ էր մտածում: Գետ որ գնում և ջուր որ տեսնում էինք, ուրախանում էինք, նրանք գոռում էին «Ջուր, ջուր», այս կերպ սովորում էինք լեզուները»,- պատմում է Մանիա Տոտալովան:



Ռաբաթը Սամցխե-Ջավախքում միակ վայրն է, որտեղ իրար կողքի ապրում էին վրացիները, հայերը, ռուսները, ուկրաինացիները, լեհերը, հույները և հրեաները: Հիմա նրանց մեծ մասը Վրաստանից հեռացել են, սակայն պետության հետ կապը միևնույն է չեն խզում և երկրորդ հայրենիք դարձած Սամցխե-Ջավախքի շրջան հաճախ են այցելում: