Սամցխե-Ջավախքում մուսուլման մեսխերի, հայերի, վրացիների և հույների Ամանօրյա ավանդույթները դարերի ընթացքում այնքան են միացել, որ հաճախ շփոթում են, որ սովորույթը որ ազգությանն է պատկանում:
Չնայած սրան, հարավային Վրաստանում ցանկացած էթնոս պահպանել է գոնե մի ավանդույթ, որը մնացածներից տարբերվում է:
Հայրենադարձված մեսխերը պատմական հայրենիք վերադարձել են շրջանի Ամանօրյա ավանդույթներով, որը Սամցխե- Ջավախքում դեռ տարիներ առաջ են մոռացել: Հարավային Վրաստան վերադարձողները ասում են, որ նման ծեսեր կատարվել են միայն Միջին Ասիայում:

Երկու տասնամյակ տարի առաջ Վրաստան վերադարձած Խուցիշվիլիների ընտանիքում տոնածառն են զարդարում: Մահմեդական մեսխեթցիների սեղանին ալկոհոլային խմիչք չեք կարող գտնել: Փոխարենը նրանք հյուրերին հյուրընկալում են քաղցր հյութով: Ամանորյա սեղանին վրացական ուտեստներից բացի «ուզբեկական փլաֆ» ունեն: Նրանց ամանորյա ավանդույթները հիմնականում կապված են ընտանիքում հաջողության հետ:

« Տատիկ-պապիկներից եմ լսել, որ Փոքր Ասիայ տեղափոխված մահմեդական մեսխ վրացիները տեղացիներից տարբերվող ավանդույթներ ունեին: Օրինակ, Գորգրի վրա եգիպտացորեն լցնելը: Սա ընտանիքում լիության նշան է»,- պատմում է Զաիդա Խուցիշվիլին:

Խոսակցությանը միանում է Զաիդաի ավագ քույրը՛ Աիդան և ևս մեկ հին ավանդույթ է մեջբերում:
« Տեղահանված մեսխերը Նոր Տարվա գիշերը տներում ներս էին բերում հորթ կամ այծ: Սա նույնպես լիության նշան է, որ ընտանիքում ընդլայնում լինի»,- ավելացնում է Աիդա Խուցիշվիլին:




Մանջալելուա - Ախալցիխեում ապրող հայ բնակչության համար Ամանորը առանց այս արարողության երբեք չի սկսվում: Դեկտեմբերի 31-ին երեխաները վազվզում են փողոցներում , բղավում և թակում են բոլոր դռները: Տանտերը նրանց միրգ եւ քաղցրավենիք պետք է բաժանի:

« Մանջալելուա բառը նշանակում է, որ աղաչում ենք Աստծուն, և ողորմություն խնդրում: Դեկտեմբերը այն ամիսն է, երբ յուրաքանչյուր ընտանիք ունի իր բերքը: Դրա համար էլ ով ինչ հնարավորություն ունի պետք է տա ուրիշներին»,- ասում է Թինա Հակոբյանը և նվերներ բաժանում մոտ 10 երեխաների:



Խոզի միս, 3 տեսակի- կաղամբի, խաղողի և պասուս տոլմա, սուջուխ և բաստուրմա, հայկական կոնյակ- հայկական տոնական սեղանը զարդարել առանց նշված ուտեստների անհնար է: Եւս մեկ ավանդույթ է հանդիսանում մինչև ամանօրը սուջուխի պատրաստումը, որը Նախատոնական պատրաստություններից ամենաերկարատևն է համարվում:



Հրեական աշխարհում 5779 թվականն է: Նոր Տարին, այսինքն Ռոշ Պաշանա-ն Ախալցիխեում հրեաները Սեպտեմբերի 10-ին նշեցին: Չնայած սրան, Ամանօրը նշում են նաև հունվարի 1-ին: Եթե այս օրերին լինեք նրանց տներում, տոնական սեղաններին աղ փնտրել չսկսեք անգամ: Փոխարենը, անպատճառ պետք է համտեսեք նուռն ու մեղրը, որպես երկար կյանքի և անուշության խորհրդանիշ:
Շանտոբա- այսինքն քաղցր տարի, այսպես են շնորհավորում Գալիք Նոր Տարին մեսխերը Ախալցիխեի հրեաներին:

« Երբ հրեական Նոր Տարին է գալիս, անպայման է գնալ Սինագոգա:Մոմ վառել և պատարագին ներկա լինելը նույնպես: Ով որ գիտի երբ է մեր Նոր Տարին, գալիս են և շնորհավորում: Հունվարի մեկին մենք ենք գնում և շնորհավորում»,- ասում է հույն բբնակչության ղեկավար Սիմոն Լեվիշվիլին:



«Այսպիսի քաղցրությամբ ծերացեք»- այս արտահայտությամբ սկսվում է նոր տարին Կվինցխաձեների մոտ: Սպիտակ «չոխա» հագնված տան ավագը բոլորին կերակրում է մեղրով, որը ամբողջ տարին քաղցրությամբ անցկացնելու խորհրդանիշն է, Տեղական մեսխերը նոր տարվա համար պատրաստում են ավանդական ուտեստներ եւ կատարում են հնագույն ամանորյա ծեսերը:



« Նախկինում ցանկալի էր, ընտանիքում, Նոր Տարվա գիշերը տարպապիկը և թոռնիկը միասին մտնեին տուն: Պապիկը անցյալն է, թոռնիկը հետնորդը, ապագան»,- հին մեսխական ավանդույթները հիշում է Վասիլ Կվինցխաձեն:



Չնայած տարբեր կրոնական համոզմունքներին, էթնիկ ծագումներին եւ ավանդույթներին, Սամցխե-Ջավախքում բնակվող բոլոր քաղաքացիների համար նոր- 2019 թվականը սվելի լավ կյանքի եւ երազանքների իրականացման հետ է կապվում: